Ofiary przejścia

W niedawnym tekście opisałem hipotetyczną sytuację, w której niewolnicy są zmuszani do pracy na plantacji, część zysków z której przeznaczana jest na utrzymanie szpitala opiekującego się niemającymi pieniędzy na leczenie chorymi. Pytałem, czy niewolnicy mają prawo uciec z plantacji, jeśli efektem ich ucieczki byłoby bankructwo szpitala i, w konsekwencji, cierpienie i śmierć części jego pacjentów. …read in detail

Anarchokapitalizm – bibliografia

Bibliografia zawiera podstawowe teksty opisujące funkcjonowanie ładu anarchokapitalistycznego. Bibliografia nie zawiera ani bardziej ogólnych tekstów z zakresu anarchizmu analitycznego, ani tekstów uzasadniających anarchizm na obszarze teorii moralnej, które znajdą się w oddzielnych bibliografiach. Jeśli uważasz, że bibliografia powinna być wzbogacona o jakieś ważne prace, pisz: stanwojtow@gmail.com Anarchism/minarchism. Is a Government Part of a Free country?, …read in detail

Religijne uzasadnienie przemocy państwowej

Ponieważ państwo zbudowane jest na fundamencie przemocy, funkcjonuje w stanie permanentnego kryzysu legitymizacji. Przymus – czujemy to intuicyjnie – wymaga szczególnego uzasadnienia. Skąd nieliczni, którzy znajdują się u szczytów władzy, czerpią swe prawo, by zarządzać podległymi im masami? Jednym z takich uzasadnień jest uzasadnienie religijne. Jego istotą jest wskazanie, że nie powinniśmy podważać prawomocności ładu państwowego, gdyż prawomocność ta …read in detail

Minarchizm (KWDL #4)

         Najlepszy rząd to taki, który rządzi najmniej                                              Henry David Thoreau Minarchizm to odmiana libertarianizmu, której zwolennicy – wobec przewidywanej nieefektywności ładu anarchokapitalistycznego w chronieniu praw jednostki do dowolnego zarządzania jej ciałem i własnością – popierają istnienie tzw. państwa minimalnego, a więc najmniejszej ilości państwa, jaka jest konieczna, by zagwarantować efektywną ochronę tych praw. …read in detail

To nie jest nauka. O uzasadnianiu interwencjonizmu państwowego

Każda interwencja państwowa ma charakter niedobrowolny. Każda interwencja opiera się bądź na odebraniu jednostkom jakichś dóbr, bądź na ograniczeniu ich praw do zarządzania ich własnością. Każda interwencja powoduje u jednostki będącej jej przedmiotem określoną stratę użyteczności. Ponieważ użyteczności nie da się mierzyć, interpersonalnie porównywać i agregować, nie jest możliwe udowodnienie, że straty użyteczności poniesione przez …read in detail

Dobra publiczne – efekt gapowicza (SzN#3)

Teoria dóbr publicznych i powiązany z nią efekt gapowicza to jedne z najbardziej fundamentalnych mechanizmów ekonomicznych, mechanizmów, które decydują o kształcie życia społecznego. W istocie, można bez cienia przesady powiedzieć, że efekt gapowicza jest jedną z zasad, która rządzi światem. Teoria dóbr publicznych wskazuje, że jeśli do powstania jakiegoś dobra – (a) konieczne jest jego …read in detail

Czy niewolnik ma prawo uciec z plantacji?

Wyobraź sobie niewolników pracujących na plantacji bawełny. Niewolnicy ci nie są traktowani w przesadnie zły sposób i mogą – jeśli tylko pracują i nie sprzeciwiają się panu – żyć całkiem komfortowym (choć nie wolnym) życiem. Choć muszą spełniać zadania wyznaczone przez pana, otrzymują jednak pewne wynagrodzenie (mogą kupować różne rzeczy w dobrze zaopatrzonych plantacyjnych sklepach), mają …read in detail

Racjonalna ignorancja (SzN#2)

Teoria racjonalnej ignorancji wskazuje, że jednostka będzie zdobywać wiedzę na jakiś temat tylko i wyłącznie, jeśli zyski, które spodziewa się czerpać z posiadania tej wiedzy, będą większe niż koszty jej zdobycia. Jeśli koszty zdobywania wiedzy przewyższać będą zyski z jej posiadania, racjonalnym będzie, by zaniechać zdobywania tej wiedzy i pozostać w danej kwestii racjonalnym ignorantem. …read in detail

Samowymuszające się kontrakty (SzN#1)

Zjawisko samowymuszania kontraktów zaobserwować możemy, gdy: (1) dwie strony zawierają ze sobą dobrowolną umowę (lub planują współpracę), (2) wobec braku trzeciej strony egzekwującej dopełnienie zapisów umowy, jedna ze stron ma możliwość niedopełnienia swojej części zobowiązań, co przyniesie jej wymierne korzyści, (3) mimo to obie strony decydują się dotrzymać zapisów umowy, gdyż zysk płynący z oszustwa …read in detail

Jakość produktów na wolnym rynku

Libertarianizm postuluje całkowite wycofanie się państwa z obszaru gospodarki. Zniesione zostałyby wszelkiego rodzaju regulacje kontrolujące kto, z kim i na jakich zasadach wymienia się dobrami. Jeśli dwie dorosłe osoby chcą zawrzeć między sobą dobrowolną umowę, nikt nie ma prawa ingerować w jej treść. Dobrowolna zgoda obu stron na obowiązywanie umowy jest najlepszym dowodem na to, …read in detail